Zagrożenia biologiczne personelu medycznego. Środki ochrony osobistej pielęgniarek i lekarzy. BHP w służbie zdrowia.

Lekarze i pielęgniarki realizując obowiązki zawodowe narażeni są na szkodliwe działanie m.in. czynników biologicznych stwarzających ryzyko wystąpienia niepożądanych następstw zdrowotnych.

W celu ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowanymi przez szkodliwe czynniki biologiczne pracodawca jest obowiązany do stosowania wszelkich dostępnych środków eliminujących lub ograniczających narażenie.

Podczas szkolenia wstępnego bhp, pracownicy muszą zostać poinformowani:
– o potencjalnych zagrożeniach dla zdrowia i życia spowodowanych działaniem szkodliwego czynnika biologicznego,
– środków, które należy podejmować w celu zapobiegania zagrożeniom,
– wymagań higieniczno – sanitarnych,
– wyposażenia i stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,
– działań, które pracownicy podejmują w sytuacji awarii lub wypadków.

Prowadzący szkolenie powinni szczegółowo omówić zagadnienia takie jak: źródła szkodliwych czynników biologicznych, drogi przenoszenia, środki ochrony osobistej.
W środowisku pracy personelu medycznego najczęściej źródłem zagrożeń biologicznych są: pacjenci, materiał kliniczny, zaniedbania higieniczne, nieodpowiednia sterylizacja narzędzi.

Szkodliwe czynniki biologiczne mogą przedostać się do organizmu różnymi drogami i prowadzić do wielu groźnych chorób:
1.drogą powietrzną: odra, gruźlica, Legionelloza, mononukleoza zakaźna, grypa.
2.drogą pokarmową: zapalenie wątroby typu A, zakażenie pałeczkami Shigella i Salmonella.
3.przez bezpośredni kontakt: opryszczka.
4.przez krew i inne płyny ustrojowe: AIDS, wirusowe zapalenie wątroby typu B, C.

Nie wolno zatrudniać kobiet w ciąży lub karmiących piersią do prac które stwarzają ryzyko zakażenia: wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem ospy wietrznej, wirusem półpaśca, wirusem różyczki, wirusem HIV, wirusem cytomegalii, pałeczką listeriozy, toksoplazmozą.

Ochrona osobista:

Pracodawca powinien określić rodzaj środków ochrony osobistej zalecanych do stosowania podczas wykonywania poszczególnych czynności medycznych. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze stanowią własność pracodawcy, który zobowiązany jest do ich prania, odkażania i ewentualnej naprawy. Dobór i nieodpłatne przekazanie środków ochrony osobistej powinien być właściwy dla danej osoby (rozmiar, rodzaj tworzywa) i określonego zadania lub narażenia (zachlapanie, powstanie aerozolu, kontakt bezpośredni z materiałem zakaźnym).

Rękawice medyczne – są najszerzej stosowanym produktem w profilaktyce zakażeń szpitalnych. Wykonane są ze szczelnego, elastycznego tworzywa: gumy naturalnej lub syntetycznej. Najpopularniejszymi materiałami wykorzystywanymi w produkcji rękawic są lateks, nitryl, syntetyczna guma. Rękawiczki medyczne mają stanowić barierę pacjent – personel w inwazyjnych procedurach chirurgicznych oraz w codziennej opiece nad pacjentem. Zmniejszają ryzyko przeniesienia drobnoustrojów ze środowiska na skórę rąk i odwrotnie. Zabronione jest używanie tych samych rękawic do kilku procedur. Jeżeli podczas jednej procedury wykonywanych jest więcej niż jeden zabieg, do każdego zabiegu należy użyć nowe rękawice.
Aby zwiększyć ochronę zalecane jest stosowanie systemu podwójnego zakładania rękawic. Zewnętrzna rękawica redukuje ryzyko perforacji rękawicy wewnętrznej, a tym samym przeniesienia krwi i zakażenia drobnoustrojami. W celu szybkiej identyfikacji uszkodzenia należy stosować rękawice w kolorze kontrastowym, np. spodnia rękawica w kolorze zieleni, rękawica zewnętrzna w kolorze naturalnym. W przypadku przedziurawienia rękawicy zewnętrznej płyn dostaje się pomiędzy warstwy rękawic powodując ich sklejenie i natychmiastowe uwidocznienie okolicy miejsca uszkodzenia.

Używanie rękawic medycznych nie zwalnia z obowiązku higieny rąk. Pominięcie mycia, dezynfekcji oraz właściwej pielęgnacji rąk zwiększa prawdopodobieństwo transmisji patogenów.

Maski ochronne – powinny ściśle przylegać do twarzy (dokładnie zasłaniać usta i nos). Stosowane są w celu ograniczenia rozsiewu drobnoustrojów uwalnianych do otoczenia w czasie oddychania, rozmowy, kichania oraz ochrony przed wdychaniem mikroorganizmów rozsiewanych przez innych (kontakt z pacjentem zakażonym drobnoustrojami przenoszonymi drogą powietrzną, ryzyko kontaktu błon śluzowych z krwią lub płynami ustrojowymi).

Fartuchy ochronne – aby zapobiec skażeniom drobnoustrojami pochodzącymi od pacjentów i ze środowiska szpitalnego, a także ochrony pacjentów przed mikroorganizmami pochodzącymi od personelu.

Okulary ochronne chronią oczy przed kontaktem z krwią. Powinny być używane na salach operacyjnych, laboratoriach, w gabinetach dentystycznych.

Czepki – muszą przykrywać włosy, kark, uszy, czoło. Używane są w miejscach, gdzie wymagana jest aseptyka (np. blok operacyjny, sterylizatornia). Ich rolą jest zapobieganie rozsiewowi drobnoustrojów z włosów i złuszczonego naskórka.

Podczas szkoleń istotne jest także zapoznanie pracowników z procedurą kolejności zakładania i zdejmowania środków ochrony osobistej.

Kolejnym ważnym tematem do omówienia jest procedura postępowania na wypadek kontaktu z materiałem biologicznym chorego pacjenta przez uszkodzoną skórę pracownika.

Pracodawca stojąc na straży bezpieczeństwa pracowników powinien zapewnić także zgodne z przepisami: stanowiska pracy, warunki pracy (materialne otoczenie pracy, środowisko pracy, czas pracy). Konieczne jest zapoznanie pracowników z oceną ryzyka zawodowego, instrukcjami bhp, obowiązkowych działań w przypadku awarii lub wypadku.