Wysoki poziom BHP – rola Pracodawcy, Kierowników i Pracowników

Aby osiągnąć wysoki poziom bhp konieczne jest prawdziwe zaangażowanie pracodawcy, kierownictwa i pracowników. Wszyscy muszą wziąć na siebie odpowiedzialność za stworzenie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Ale co to oznacza kształtowanie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy?

Oznacza to, że pracodawcy, osoby kierujące pracownikami, pracownicy realizują obowiązki w zakresie bhp nałożone przez przepisy prawa.

Zgodnie z Kodeksem Pracy, każdy pracodawca powinien: sprawdzić czy osoba aplikująca na określone stanowisko pracy posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe (są zawody, które wymagają specjalnych uprawnień, np. prawojazdy dla kierowcy), przeszkolić pracownika w zakresie bhp, zapewnić wstępne badania lekarskie aby ustalić czy nie ma przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy, zapoznać z miejscem pracy i współpracownikami, wyposażyć w środki ochrony indywidualnej odpowiednie do wykonywanej pracy, wskazać miejsca gdzie znajduje się podręczny sprzęt gaśniczy i apteczki pierwszej pomocy.

Ponadto, pracodawca musi zapewnić odpowiednie środowisko pracy: oświetlenie naturalne i sztuczne, właściwą temperaturę i wilgotność, odpowiednią wymianę powietrza, odporność ogniową budynku i ewakuację na wypadek zagrożeń.

W kwestii bezpieczeństwa duże znaczenie mają szkolenia. Pracodawca dla którego życie i zdrowie jest wartością, nie dopuści do pracy nieprzeszkolonego pracownika w zakresie bhp. Dopilnuje aby szkolenia prowadzone były na wysokim poziomie dostosowanym do specyfiki pracy oraz aktualnych potrzeb pracowników. Zatrudnionych gruntownie zapozna także z oceną ryzyka zawodowego, tj. z zagrożeniami na stanowiskach pracy, metodami i środkami ochrony przed wypadkami oraz chorobami. Przeznaczy również czas na omówienie wypadków, tj.

– przyczyn (np. niestosowanie środków ochrony indywidualnej, lekceważenie zapisów instrukcji bhp),

– skutków dla pracownika (długie i kosztowne leczenie, przekazanie rodzinie pracownika informacji o wypadku),

– konsekwencji dla pracodawcy (koszty naprawienia uszkodzonych maszyn, narzędzi lub zakup nowych, zatrudnienie nowych pracowników na miejsce niezdolnych do pracy).

Należy pamiętać, że istotnym elementem szkoleń jest przytaczanie przykładów, gdyż one najbardziej działają na wyobraźnię. Konieczna jest także dyskusja (w której uczestniczyć będą pracodawca, kierownictwo i pracownicy) odnośnie działań zapobiegających wypadkom, a następnie wdrożenie odpowiednich czynności w kwestii bezpieczeństwa.

Ważne jest aby przekazywanie informacji, odbywało się w przystępnej, zrozumiałej dla ogółu formie oraz przy użyciu atrakcyjnych technik i środków, np. interesujące filmy, plakaty, praktyczne poradniki.

Podczas szkoleń trzeba pamiętać, że inaczej dociera się do młodych pracowników, a inaczej do doświadczonych. Młody człowiek zachowuje się niebezpiecznie bo nie ma świadomości, jak ciężkie mogą być wypadki i jego skutki. U doświadczonych pracowników należy natomiast wyeliminować rutynę.

Część Pracowników to często ludzie z ogromnym doświadczeniem, którzy osobiście doświadczyli sytuacji niebezpiecznych lub byli świadkami zdarzeń wypadkowych. Warto ich zapraszać do udziału w szkoleniach, podczas których ku przestrodze opowiedzą o swoich przeżyciach (co przyczyniło się do wypadku, jakie były konsekwencje dla poszkodowanego i jego rodziny, jakie były następstwa wypadku dla pracodawcy, pozostałych pracowników). Warto angażować wszystkich pracowników w opracowywanie wewnętrznych standardów i dokumentacji w zakresie bezpieczeństwa, zachęcać do dzielenia się opiniami i spostrzeżeniami.

Nasze bezpieczeństwo niejednokrotnie zależy od czujności. Żaden pracownik nie powinien przejść obojętnie obok łamania zasad bhp przez innych tłumacząc sobie, że nie odpowiada za tego człowieka lub nie jest to jego sprawa czy stosuje się do zasad bhp. Często nasza reakcja – zwykłe zwrócenie uwagi, może uratować zdrowie lub życie kolegi/koleżanki. Pracownicy powinni również na bieżąco zgłaszać do przełożonych zauważone usterki sprzętu, nieprawidłowości w działaniu maszyn.

Gdy nowy pracownik zostanie przyjęty do pracy, zapoznawany jest z przepisami, normami i zasadami postępowania. Jednak maniery przejmuje od swoich kolegów i przełożonych obserwując ich zachowania. Jeśli zatem widzi, że nieprawidłowości są tolerowane, zaczyna postępować tak samo. Ten przykład pokazuje, jak ogromną rolę odgrywa zaangażowanie kierownictwa oraz starszych stażem pracowników w kwestie bezpieczeństwa.

Zmęczenie, stres i „bycie nie w formie” pociąga również wypadki. Gdy człowiek wykonuje pracę ponad siły (ciężka praca fizyczna, nadmiar obowiązków, szybkie tempo pracy) podświadomie wybiera drogę na skróty, np. nie stosuje wymaganych zabezpieczeń, porządku w miejscu pracy i tym samym naraża siebie na niebezpieczeństwo.

Aby zmniejszyć liczbę wypadków w pracy i chorób zawodowych nie wystarczy podjąć właściwych działań technicznych i organizacyjnych, odpowiednio dobrać personel oraz zapewnić szkolenia z zakresu bhp. Działania te nie będą skutecznej jeśli pracownicy nie zmienią postaw wobec ryzyka w miejscu pracy i zasad bezpieczeństwa oraz nie wzmocnią czujności a tym samym reakcji na sytuacje i zachowania niebezpieczne. Zmiana sposobu myślenia i działań każdego pracownika z osobna w kwestii bezpieczeństwa („odpowiednie zaprogramowanie umysłu”) jest podstawą do kreowania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.  Tworzenie przez zarząd reguł i zasad bezpieczeństwa nie wystarczy jeśli pracownicy nie zmienią swojego indywidualnego podejścia do tematu bezpieczeństwa.  Jak więc wpłynąć, uwrażliwić pracowników na istotę bezpieczeństwa i w konsekwencji zmianę ich postaw?

„Bezpieczeństwo rodzi się w głowie” – każdy pracownik powinien mieć wyrobiony nawyk myślenia o bezpieczeństwie jak o stylu pracy, integralnym elemencie wykonywanych czynności. Pomimo że jest to proces złożony, wymagający czasu, zaangażowania  pracodawcy, osób kierujących pracą i samych pracowników należy podjąć wszelkie działania zmierzające do zmiany sposobu myślenia wszystkich których zagrożenia dotyczą. Pracownik będzie wykonywał zadania bezpiecznie, gdy utrwali sobie w głowie przekonanie, np. że stosowanie odzieży ochronnej nie jest obowiązkiem; używanie odzieży ochronnej służy ochronie poszczególnych części ciała, np. rąk którymi nauczy dziecko jazdy na rowerze; oczu którymi ujrzy wspaniałe widoki; nóg dzięki którym pójdzie na spotkanie z przyjaciółmi.

Warto podjąć różnego typu akcje zwiększające zainteresowanie pracowników poprawą bezpieczeństwa, np. zaangażowanie ich w ocenę ryzyka zawodowego, ponieważ to oni najlepiej znają charakter swojej pracy, aktywny udział w ocenie podnosi wśród pracowników świadomość zagrożeń.

Pracodawca i pracownik zobowiązani są do ciągłego wspólnego podejmowania działań zmierzających do stworzenia stanowisk pracy bardziej bezpiecznych i zdrowszych. Celem każdego pracodawcy musi być bezwypadkowe środowisko pracy, wdrażanie specjalistycznych programów zarządzania BHP i ochrony zdrowia oraz angażowanie pracowników na wszystkich szczeblach w poprawę bezpieczeństwa w miejscu pracy. Do spraw bezpieczeństwa trzeba podchodzić poważnie, na każdym poziomie organizacji, aby każdy wykonujący zadania na terenie zakładu pracy, mógł po ich zakończeniu bezpiecznie wrócić do domu i cieszyć się życiem rodzinnym oraz pełnią zdrowia.

Ponadto należy pamiętać, że w złych warunkach pracy nie powstanie produkt dobrej jakości. Poprawa warunków pracy ma więc pozytywny wpływ na ekonomikę przedsiębiorstwa.