Wypadki przy pracy

W każdym zakładzie pracy, w każdym miejscu pracy, może dojść do wypadku. Żaden pracodawca bez względu na wprowadzone środki bezpieczeństwa nie jest w stanie wykluczyć możliwości wystąpienia wypadku przy pracy. Istotne jest aby pracodawca znał procedury, tj. czynności które należy podjąć gdy dojdzie do wypadku w pracy, ponieważ dzięki temu chroni się przed poważnymi konsekwencjami niewiedzy. Ponadto pracodawca powinien wyznaczyć pracowników do pełnienia odpowiednich funkcji gdy dojdzie do wypadku i jednocześnie zapewnić wymagane szkolenia tym pracownikom.

Co rozumiemy pod pojęciem wypadku przy pracy?

Definicja wypadku przy pracy określona jest w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z art. 3 ww. ustawy, za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

–    podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

–    podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

–   w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Kto zgłasza wypadek?

Pracownik, który ucierpiał w wypadku powinien niezwłocznie poinformować o zdarzeniu swojego przełożonego, o ile stan jego zdrowia na to pozwala. Wypadek może zgłosić także świadek zdarzenia.

Obowiązki pracodawcy gdy dojdzie do wypadku przy pracy

Pracodawca ma obowiązek udzielenia pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wyniku wypadku przy pracy ( w tym m.in. wezwania odpowiednich służb celem udzielenia pomocy lekarskiej i szpitalnej).

Obowiązkiem pracodawcy jest ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom w przyszłości. Do czasu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku, głównie przez :

– niedopuszczenie do miejsca wypadku osób niepowołanych,

– wprowadzenie zakazu uruchomienia urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane.

Kto ustala przyczyny wypadku?

Okoliczności i przyczyny wypadku ustala powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi przedstawiciel służby BHP oraz dowolny pracownik z aktualnym szkoleniem BHP.

Zespół powypadkowy jest obowiązany przystąpić do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku, poprzez:

– dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadanie warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,

– sporządzenie szkicu lub fotografii miejsca wypadku,

– wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,

– zebranie informacji od świadków odnośnie wypadku,

– zasięgnięcie opinii lekarza w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku,

– ustalenie czy miał miejsce wypadek przy pracy (czy spełniona została definicja wypadku w pracy),

– określenie środków profilaktycznych oraz sformułowanie wniosków wynikających z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek.

Protokół powypadkowy

Zespół powypadkowy sporządza protokół okoliczności i przyczyn wypadku nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Poszkodowany pracownik (po zapoznaniu się z  treścią protokołu powypadkowego) ma prawo zgłoszenia uwag. Jeżeli w wyniku wypadku poszkodowany pracownik zmarł, zespół powypadkowy ma obowiązek zapoznać z treścią protokołu powypadkowego członków rodziny zmarłego pracownika oraz pouczyć ich o prawie do zgłaszania uwag i zastrzeżeń odnośnie ustaleń zawartych w protokole powypadkowym. Protokół powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową przedstawiany jest pracodawcy w celu jego zatwierdzenia.  Pracodawca zatwierdza protokół nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jego sporządzenia. W przypadku gdy pracodawca uchyla się od obowiązku sporządzenia protokołu powypadkowego, państwowy inspektor pracy może nakazać pracodawcy ustalenie, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku.

Protokół powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową pracodawca przechowuje przez 10 lat.

Rejestr wypadków

Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków przy pracy. Rejestr wypadków przy pracy zawiera: imię i nazwisko poszkodowanego, miejsce i datę wypadku, informacje dotyczące skutków wypadku dla poszkodowanego, datę sporządzenia protokołu powypadkowego, stwierdzenie, czy wypadek jest wypadkiem przy pracy, datę przekazania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o świadczenia z tytułu wypadku przy pracy, liczbę dni niezdolności do pracy oraz wnioski i zalecenia zespołu powypadkowego.

Statystyczna karta wypadku

Pracodawca ma obowiązek sporządzić także statystyczną kartę wypadku, na podstawie zatwierdzonego protokołu powypadkowego. Statystyczną kartę  wypadku (z wyjątkiem jej części II) pracodawca przekazuje w terminie do 15 dnia roboczego miesiąca następującego po miesiącu, w którym został zatwierdzony protokół powypadkowy lub w którym sporządzono kartę wypadku w formie elektronicznej na portal sprawozdawczy Głównego Urzędu Statystycznego lub w uzasadnionych przypadkach, w oryginale sporządzonym w formie pisemnej do Urzędu Statystycznego w Bydgoszczy.

Najczęstsze przyczyny wypadków

przyczyny organizacyjne:

 – niewłaściwa organizacja stanowisk pracy,

– brak nadzoru i właściwej koordynacji prac zbiorowych,

– tolerowanie przez nadzór odstępstw od zasad bezpiecznej pracy,

– brak lub niewłaściwe przeszkolenie pracowników w zakresie bezpieczeństwa pracy i ergonomii,

– brak lub niewłaściwe zabezpieczenie stanowisk pracy,

– brak lub niewłaściwe instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy,

– dopuszczenie do pracy osób bez wymaganych kwalifikacji zawodowych i dodatkowych uprawnień,

– dopuszczenie do wykonywania pracy pracownika z przeciwwskazaniami lekarskimi oraz bez wymaganych badań profilaktycznych.

przyczyny ludzkie:

– nieprawidłowe zachowanie się pracownika (lekceważenie zagrożenia i poleceń służbowych, pośpiech, niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności, zaskoczenie niespodziewanym zdarzeniem),

– samowolne, niewłaściwe zachowanie się pracownika (np. niewyłączenie maszyny lub zasilania elektrycznego, wchodzenie w obszar zagrożony bez wcześniejszego upewnienia się, czy istnieje niebezpieczeństwo),

– niestosowanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej i zbiorowej,

przyczyny techniczne:

– niewłaściwe urządzenia zabezpieczające i środki ochrony zbiorowej lub ich brak,

– wady konstrukcyjne i nieodpowiednia wytrzymałość czynnika materialnego,

– ukryte wady materiałowe czynnika materialnego;

Ważne jest aby pracodawcy nie oddalali od siebie wizji wypadków przy pracy. Wypadek w pracy może zdarzyć się w najlepiej zarządzanym przedsiębiorstwie, pracownikom wykonującym pracę uważnie, nawet jeżeli pracodawca wprowadzi odpowiednie środki bezpieczeństwa. Zarówno pracodawca jak i pracownik w żaden sposób nie jest stanie wykluczyć możliwości wystąpienia wypadku przy pracy.
Dlatego tak ważne są m.in. szkolenia w zakresie bhp, zapoznawanie pracowników z zagrożeniami na stanowisku pracy, wyposażanie pracowników w instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy, które to czynności przyczyniają się do ograniczenia liczby wypadków oraz ciężkości ich skutków.