Urlop bezpłatny – Kodeks Pracy – najważniejsze informacje kadrowe

Urlop bezpłatny udzielany jest na wniosek pracownika. Wniosek może mieć każdą formę, jednak dla celów dowodowych powinno być to pismo lub dokument. Nie trzeba natomiast wskazywać powodu – urlop można wykorzystać na dowolny cel:

– podjęcie innej pracy,

– opieka nad członkiem rodziny,

– podnoszenie kwalifikacji zawodowych,

– odpoczynek.

Pracodawca może:

– udzielić urlopu we wnioskowanym przez pracownika terminie,

– odmówić urlopu i nie uzasadniać swojej decyzji,

– wyrazić zgodę na urlop w innym terminie.

Z urlopu bezpłatnego może skorzystać każdy pracownik. A po wykorzystaniu urlopu, ma prawo powrotu do pracy. Jeśli pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy argumentując, że na jego miejsce zatrudnił już inną osobę, pracownikowi przysługuje roszczenie o dopuszczenie do pracy.

Ponadto, pracodawca powinien pamiętać, iż pracownik, który stawia się do pracy po urlopie bezpłatnym, powinien powrócić na poprzednio zajmowane stanowisko. Jeśli nie jest to możliwe ponieważ w trakcie kiedy pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym pracodawca zlikwidował jego stanowisko, pracodawca może czasowo powierzyć pracownikowi pracę na innym stanowisku (na okres do 3 miesięcy w roku kalendarzowym), które musi odpowiadać kwalifikacjom zawodowym pracownika i nie powodować obniżenia jego wynagrodzenia. Po upływie 3 miesięcy pracodawca może wręczyć wypowiedzenie zmieniające, ale wypowiedzenie to musi dotyczyć warunków pracy sprzed rozpoczęcia korzystania przez pracownika z urlopu bezpłatnego.

Przepisy Kodeksu Pracy nie określają minimalnej i maksymalnej długości trwania urlopu bezpłatnego. Długość urlopu bezpłatnego zależy jedynie od ustaleń między pracodawcą a pracownikiem.

Przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn. Możliwość odwołania pracownika z urlopu musi zostać zastrzeżona przez stronny na etapie udzielania urlopu. Jeśli strony nie zastrzegły możliwości odwołania z urlopu (we wniosku pracownika i zgodzie pracodawcy), odwołanie z urlopu bezpłatnego jest możliwe tylko za zgodą pracownika.

Odwołanie z urlopu może nastąpić tylko z ważnych przyczyn, wymagających obecności pracownika w zakładzie pracy, których nie można było przewidzieć w chwili rozpoczęcia urlopu. Pracodawca i pracownik mogą wspólnie uzgodnić, jakie przyczyny mogą być podstawą do odwołania pracownika z urlopu.

Pracownik, który został odwołany z urlopu musi stawić się w pracy. W przypadku nieobecności pracownika po odwołaniu z urlopu bezpłatnego pracodawca może wszcząć wobec pracownika postępowanie dyscyplinarne.

Warto dokładnie przeanalizować plusy i minusy urlopu bezpłatnego.  

1.Zgodnie z przepisami, miesięczna nieobecność w pracy (z powodu przebywania na urlopie bezpłatnym) skutkuje proporcjonalnym obniżeniem przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego.

2. Czas przebywania na urlopie bezpłatnym stanowi przerwę w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

3. Urlop bezpłatny nie jest zaliczany do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze:

– okres, od którego zależy prawo do urlopu wypoczynkowego,

– nagrody jubileuszowe,

– odprawa przedemerytalna,

– długość okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieokreślony.

 Urlop bezpłatny udzielany jest wyłącznie na wniosek pracownika. Pracodawca nie ma prawa wysłać pracownika na urlop bezpłatny jeżeli pracownik nie złożył stosownego wniosku.