Stres – wpływ środowiska pracy na zdrowie pracownika, konsekwencje ekonomiczne pracodawcy.

Każdy człowiek ma pewien próg odporności na stres, po przekroczeniu którego nie jest w stanie sprawnie funkcjonować zarówno w życiu prywatnym jak i w pracy.

Życie w nieustającym napięciu, goniące terminy, deadline’y, nowe zadania, rozmowy z klientami i kontrahentami, wymagający przełożony, ciężka atmosfera – wywołują ogromny stres.

Na stan psychiczny pracownika wpływa także materialne środowisko pracy tj.

  1. oświetlenie, które powinno mieć parametry zgodne z Polskimi Normami uwzględniające wydolność wzrokową, wygodę widzenia, a także bezpieczeństwo.
  2. hałas, który:

– przy natężeniu poniżej 35 decybeli może być denerwujący i utrudniać skupienie uwagi ale nie powoduje szkodliwego działania na zdrowie człowieka,

– przy natężeniu pomiędzy 35 -70 decybeli oddziałuje negatywnie na ośrodkowy układ nerwowy, co w konsekwencji prowadzi do uczucia zmęczenia i obniżenia wydajności organizmu,

– przy natężeniu pomiędzy 70 – 85 decybeli jeśli jest trwały, obniża produktywność w pracy, niszczy układ nerwowy,

– przy natężeniu pomiędzy 85 – 130 decybeli, w znaczny sposób uszkadza narząd słuchu i wywołuje wiele chorób układu nerwowego i krwionośnego,

– przy natężeniu pomiędzy 130 – 150 decybeli, wywołuje drgania poszczególnych narządów wewnętrznych uszkadzając je trwale, jednocześnie wywołuje liczne choroby i nieodwracalnie uszkodzenie słuchu,

– powyżej natężenia 150 decybeli, trwając ok. 5 minut paraliżuje organizm; powoduje mdłości i zaburzenia błędnika.

Zgodnie z zaleceniami Państwowej Inspekcji Pracy – pracodawca musi podjąć działania, jeżeli ekspozycja na hałas wynosi 85 decybeli w ośmiogodzinnym dobowym wymiarze czasu pracy.

  1. temperatura

Temperatura w pomieszczeniach pracy nie może być niższa niż:

– 14°C (chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne),

– 18°C (dotyczy prac w pomieszczeniach biurowych i w pomieszczeniach, w których jest wykonywana lekka praca fizyczna).

Przepisy nie określają maksymalnej temperatury, jaka powinna występować w pomieszczeniach pracy. Przyjmuje się jednak, że nie powinna przekraczać 30°C przy pracy biurowej oraz 28°C przy ciężkiej pracy fizycznej.

Brak spełnienia przez pracodawcę wymogów odnośnie środowiska pracy może wywoływać złe samopoczucie pracownika, zmniejszenie koncentracji, zły nastrój, rozdrażnienie, stres.

Pomimo trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków wynikających z ww. okoliczności (trudne relacje między pracownikami, współpraca z ciągle rozdrażnionym szefem, ogromna ilość obowiązków, dokładanie nowych zadań, pomijanie zapisów prawa dotyczących otoczenia pracy), pracownicy najczęściej nie podejmują żadnych działań w celu poprawienia warunków pracy, życia zawodowego. Z upływem czasu problem narasta, sytuacja staje się nie do zniesienia.

Stresu nie warto bagatelizować, ponieważ prowadzi do poważnych skutków zdrowotnych pracownika. Konsekwencje ponosi także pracodawca: wzrasta rozkojarzenie, zdenerwowanie, drażliwość, niepokój, zmniejsza się efektywność zatrudnionych. Klienci zgłaszają skargi, szef jest coraz częściej niezadowolony z jakości pracy. Problemy zawodowe zaczynają negatywnie wpływać na kondycję psychiczną i fizyczną pracownika: pojawia się bezsenność, zaburzenia gospodarki hormonalnej, nieprawidłowa praca mózgu, słabnie odporność organizmu, a tym samym pojawiają się liczne choroby i zwolnienia lekarskie.

Stres można nazwać chorobą cywilizacyjną, dotyka ludzi w każdym wieku.

Wszystkie zawody narażone są na stresujące sytuacje. Nowozatrudnionym pracownikom przełożony patrzy na ręce, a pracownicy niepokoją się gdy ich praca jest sprawdzana, szczególnie w sytuacjach gdy przydzielane są im nowe, liczne obowiązki, którym nie są w stanie sprostać. Wymuszone tempo pracy, nadmiar różnorodnych zadań są powodem błędów w pracy, to z kolei powoduje, że pracownik coraz częściej jest poirytowany, narasta w nim frustracja, jedno niepowodzenie rodzi kolejne, a to prowadzi do załamania nerwowego, wypalenia zawodowego, nerwicy i depresji. Skutki stresu w pracy odczuwa nie tylko pracownik ale także jego rodzina, bliscy: nieporozumienia, kłótnie, nadużywanie alkoholu, środków odurzających, utrata pracy, rozwód, zerwanie relacji z bliskimi.

Wyróżniamy 3 typy objawów stresu:

Fizyczne objawy stresu: ból głowy, żołądka, klatki piersiowej, zawroty głowy, spocone ręce, zmęczenie, zawroty głowy, napięcie mięśni, nadwaga lub niedowaga, problemy ze strony układu trawiennego, wypadanie włosów, częste przeziębienia.

Psychiczne i emocjonalne objawy stresu: problemy z koncentracją, trudności z podejmowaniem decyzji, zły humor, niska samoocena, niepokój, panika, uczucie izolacji, bezradność, depresja.

Behawioralne objawy stresu: kompulsywne jedzenie, nieprzemyślane działania, częste zmiany pracy, nadużywanie alkoholu oraz innych środków odurzających, wycofanie z życia społecznego, nadmiar snu lub niedobór.

Stres w miejscu pracy można ograniczać, podejmując przemyślane kroki. Na początku warto zastanowić się co wywołuje niepokój, jakie działania można podjąć w celu wyeliminowania napięcia lub przynajmniej jego ograniczenia.

Bardzo ważne jest wypracowanie umiejętności dystansowania się, tzn. patrzenia z boku na sytuacje, nie angażowania się emocjonalnie. Ważne aby zachować równowagę między pracą a czasem wolnym, który można spędzać z bliskimi, rozwijać pasje, uprawiać sporty.

Dla zachowania zdrowia ciała i umysłu niezastąpiony jest sen. Niedobór snu jest przyczyną obniżenia sprawności fizycznej i psychicznej, prowadzi do osłabienia organizmu, problemów z uczeniem się, zapamiętywaniem, co przekłada się na wyniki pracy. W czasie snu organizm zaczyna się regenerować, zanika hormon stresu kortyzol.

Warto sięgnąć po książki poświęcone tematowi stresu. Fachowa literatura z pewnością będzie przyjemną i skuteczną terapią odstresowującą.

Niekiedy jednak okazuje się, że nad stresem nie można już zapanować. W takiej sytuacji nie warto zwlekać z wizytą u specjalisty. Praca ze specjalistą pozwoli okiełznać stres, zredukować jego poziom, odzyskać siły fizyczne i psychiczne.

Stres to nie tylko poważne konsekwencje dla pracownika ale również dla pracodawcy. Pracownicy doświadczający stresu w miejscu pracy nie pracują efektywnie i wydajnie, popełniają błędy, powodują niezadowolenie klientów, tracą zainteresowanie pracą, nie stosują się do regulaminów, przepisów bhp, korzystają ze zwolnień lekarskich. Tym samym narażają pracodawcę na wzrost kosztów prowadzenia działalności. Rolą przełożonych jest zatem stworzenie takich warunków pracy aby ograniczać stres, którego konsekwencje ponoszą pracownicy, pracodawcy i klienci.