Podstawowe obowiązki pracodawcy wynikające z Kodeksu Pracy

BHP a obowiązki pracodawcy

Zgodnie z Kodeksem Pracy: za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy odpowiada pracodawca.

Pracodawcą jest:

– każda osoba prawna (np. spółka prawa handlowego, przedsiębiorstwo państwowe, szkoła, stowarzyszenie, spółdzielnia),

– jednostka nieposiadająca osobowości prawnej,

– osoba fizyczna,

jeżeli zatrudniają pracowników.

Zapisy art. 207 KP dokładnie wskazują obowiązki pracodawcy w zakresie bhp wobec pracowników. W myśl przepisów KP pracodawca zobowiązany jest do:

  1. Organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy.
  1. Zapewnienia przestrzegania w zakładzie przepisów oraz zasad BHP,

wydawania poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie,

kontrolowania wykonania tych poleceń.

  1. Reagowania na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy,

dostosowywania podejmowanych środków w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, z uwzględnieniem zmieniających się warunków wykonywania pracy.

  1. Zapewnienia rozwoju spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy.
  2. Uwzględniania ochrony zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w zakresie podejmowanych działań profilaktycznych.
  3. Zapewniania wykonywania nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy.
  4. Zapewnienia wykonania zaleceń społecznego inspektora pracy.

Organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy oznacza m.in, że pracodawca musi zadbać o przeszkolenie wszystkich pracowników w zakresie przepisów o ochronie pracy, w tym zwłaszcza przepisów oraz zasad bhp i ppoż. Systematyczne szkolenia bhp przekładają się na pogłębianie wiedzy pracowników w zakresie bezpiecznego wykonywania pracy, a stosowanie nabytej wiedzy w praktyce wpływa na zmniejszenie wypadków w pracy i chorób zawodowych.

Zapewnić przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca może poprzez wprowadzenie odpowiednich zapisów dotyczących bhp i ppoż w regulaminie pracy. Treść regulaminu ma charakter wiążący dla wszystkich pracowników. Każdy pracownik ma obowiązek zapoznania się z treścią regulaminu i stosowania się do jego zapisów.

Regulamin pracy – wewnątrzzakładowy akt określający organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy oraz pracowników. W myśl Kodeksu Pracy, regulamin nie może zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracowników niż przepisy KP czy innych ustaw i aktów wykonawczych. Pracodawca jest obowiązany zapoznać pracownika z jego treścią przed rozpoczęciem pracy.

Pracodawca ma obowiązek udostępnić pracownikom instrukcje bhp (np. udzielania I pomocy, bezpiecznej pracy z użyciem maszyn i urządzeń) oraz instrukcje stanowiskowe (jak wykonywać pracę zgodnie z zasadami i przepisami bhp, a także jak unikać zdarzeń wypadkowych, w jakich sytuacjach przerwać pracę i oddalić się z miejsca zagrożenia w bezpieczne miejsce). Jednocześnie, pracodawca ma prawo oczekiwać, że instrukcje będą przez pracowników stosowane.

Do kluczowych obowiązków pracodawcy należy także badanie niebezpieczeństw na stanowisku pracy. Na podstawie Kodeksu Pracy, pracodawca musi oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosować środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko. Ponadto obowiązkiem pracodawcy jest przekazanie pracownikom informacji o zagrożeniach dla ich życia i zdrowia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami. Dlatego w każdym zakładzie pracy dla wszystkich stanowisk pracy powinna być sporządzona ocena ryzyka zawodowego. Każdy nowo zatrudniony pracownik powinien potwierdzić własnoręcznym podpisem, że został zapoznany z ryzykiem zawodowym, środkami profilaktycznymi minimalizującymi ryzyko oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

Obowiązkiem pracodawcy jest również zapewnienie środków i osób niezbędnych do udzielania I pomocy, zwalczania pożaru i ewakuacji pracowników. Konieczne jest zapewnienie łączności ze służbami wyspecjalizowanymi w zakresie udzielania I pomocy i ochrony przeciwpożarowej. Podejmowane czynności muszą być dostosowane do rodzaju i zakresu działalności gospodarczej, poziomu występujących zagrożeń, liczby zatrudnionych pracowników oraz innych osób, które przebywają na terenie zakładu pracy.

Działania związane z bhp powinny być konsultowane z pracownikami lub ich przedstawicielami. Pracodawca powinien brać pod uwagę opinie pracowników w szczególności dotyczące szkoleń bhp i ppoż, zmian w organizacji pracy i wyposażenia stanowisk pracy, wprowadzania nowych procesów technologicznych, a także substancji i mieszanin chemicznych, wyznaczania pracowników do udzielania I pomocy, przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.

Jeżeli w jednym miejscu praca świadczona jest przez pracowników zatrudnionych przez kilku pracodawców, pracodawcy Ci mają obowiązek:

  1. współpracować ze sobą,
  2. wyznaczyć koordynatora, nadzorującego bezpieczeństwo i higienę pracy wszystkich pracowników wykonujących pracę w tym samym miejscu,
  3. ustalić zasady współdziałania, w tym sposoby postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników,
  4. informować siebie nawzajem oraz pracowników lub ich przedstawicieli o działaniach w zakresie zapobiegania zagrożeniom zawodowym, występującym podczas wykonywanych przez nich prac.

Koszty związane z kształtowaniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie mogą obciążać pracowników.

Znajomość przepisów i zasad bhp jest podstawą bezpiecznego organizowania stanowisk pracy dostosowanych do potrzeb psychofizycznych pracowników wszystkich szczebli organizacji. Pracodawca musi zapewnić niezagrażające życiu i zdrowiu zatrudnionych pomieszczenia pracy oraz ich wyposażenie. Szczególną uwagę należy zwrócić na oświetlenie miejsc pracy, temperaturę, wymianę powietrza, ochronę przed wilgocią, nasłonecznieniem, niekorzystnymi warunkami cieplnymi, drganiami.

Wszyscy zatrudnieni mają obowiązek przestrzegać przepisów bhp. Naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia powinno spotkać się każdorazowo z ostrą reakcją osób nadzorujących pracowników.

Pracodawca powinien pamiętać, że zakład pracy może zostać skontrolowany w każdej chwili przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS). Przedstawiciele organów nadzoru mogą sprawdzić m.in. warunki pracy, czy przestrzegane są prawa pracowników. Odnotowana niezgodność przyjmuje formę decyzji lub nakazu, które pracodawca musi wykonać pod groźbą grzywny.