Gaśnice w miejscu pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Przepis ten odnosi się również do kwestii związanych z ochroną przeciwpożarową.

Jednym z podstawowych elementów zapewniających właściwy poziom ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy jest wyposażenie zakładu w gaśnice.

Prawidłowe rozmieszczenie gaśnic zwiększa szanse na ugaszenie ognia lub skuteczną walkę do chwili przybycia odpowiednich służb.

Pomimo, że wyposażenie zakładu pracy w odpowiednie środki gaśnicze jest obowiązkiem specjalisty ds. ochrony przeciwpożarowej, nierzadko pracownicy bhp przekazują pracodawcom ważne wskazówki w zakresie dostosowania przedsiębiorstwa do wymogów prawnych, w tym także właściwego doboru gaśnic zarówno pod względem ilości jak i rodzaju.

Liczba gaśnic w zakładzie pracy powinna być dostosowana do wielkości przedsiębiorstwa, w którym mają być umieszczone. Ponadto należy mieć na uwadze, że nie każda gaśnica nadaje się do ugaszenia określonego rodzaju pożaru.

Ważne jest także rozmieszczenie gaśnic i łatwość zdejmowania. Do obsługi gaśnic nie trzeba mieć specjalnego przeszkolenia, jednak aby móc zareagować szybko i sprawnie w przypadku zagrożenia, należy umieć się posługiwać gaśnicą.

Wymagania odnośnie liczby i rodzaju gaśnic wskazane zostały w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7.06.2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719). W myśl zapisów ww. Rozporządzenia – obiekty powinny być wyposażone w gaśnice przenośne spełniające wymagania Polskich Norm. Rodzaj gaśnic powinien być dostosowany do gaszenia tych grup pożarów (określonych w Polskich Normach), które mogą wystąpić w obiekcie.

Zgodnie z § 32 ust. 3 Rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków – jedna jednostka masy środka gaśniczego 2 kg (lub 3 dm3) zawartego w gaśnicach powinna przypadać:

1. 100 m2 powierzchni strefy pożarowej w budynku, niechronionej stałym urządzeniem gaśniczym:

a) zakwalifikowane do kategorii zagrożenia ludzi: ZL I (obiekty zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania 50 osób np. sala kinowa), ZL II (przede wszystkim przeznaczone do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się np. szpital), ZL III (obiekty użyteczności publicznej np. urzędy), ZL V (obiekty zamieszkania zbiorowego np. hotele),

b) produkcyjnej i magazynowej o gęstości obciążenia ogniowego ponad 500 MJ/m2,

c) zawierającej pomieszczenie zagrożone wybuchem;

2. 300 m2 powierzchni strefy pożarowej niewymienionej w pkt 1.

W dalszej kolejności (po wykonaniu obliczenia jednostek masy środka gaśniczego niezbędnych w zakładzie pracy) należy dobrać odpowiednio gaśnice, uwzględniając charakterystykę poszczególnych ich rodzajów. Wyróżniamy następujące rodzaje gaśnic:
A – pożary materiałów stałych, zwykle pochodzenia organicznego, których normalne spalanie zachodzi z tworzeniem żarzących się węgli np.: drewno, tkaniny, papier;

B – cieczy i materiałów stałych topiących się, np.: benzyna, nafta i jej pochodne, alkohol, aceton, eter, oleje, lakiery, parafina, stearyna;

C – gazów, np.: metan, acetylen, propan, wodór;

D – metali, np.: lit, sód, potas, glin, magnez;

F – tłuszczów i olejów w urządzeniach kuchennych.

Ze względu na środek gaśniczy możemy wyróżnić:

Gaśnice pianową – środek gaśniczy w postaci wodnego roztworu środka pianotwórczego. Gaśnice te mają zastosowanie zwłaszcza do gaszenia pożarów grupy A i B;

Gaśnice śniegową – środek gaśniczy w postaci skroplonego dwutlenku węgla. Nie wolną nią gasić ludzi, gdyż temperatura wydostającego się dwutlenku węgla z gaśnicy dochodzi do – 80°C. Gaśnice te sprawdzają się przy gaszeniu pożarów z grup B i C;

Gaśnice proszkową – środkiem gaśniczym jest proszek. Gaśnica ta ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie zanieczyszczenie proszkiem nie jest szkodliwe dla gaszonych przedmiotów. Gaśnice proszkowe przeznaczone są do gaszenia pożarów z grup A, B i C albo B, C w zależności od rodzaju użytego proszku,

Gaśnice  halonową – środkiem gaśniczym są chlorowcopochodne węglowodorów. Odpowiednie do gaszenia pożarów typu B i C.

Ważne aby również pamiętać o właściwym rozmieszczeniu gaśnic. Ewentualne nieprawidłowości mogą uniemożliwić skorzystanie z nich lub też znacznie opóźnić ich użycie, co w przypadku zagrożenia pożarowego może mieć ogromny wpływ na ewentualne szkody.

Gaśnice w obiektach powinny być rozmieszczone:
1. w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, w szczególności:
– przy wejściach do budynków,
– na klatkach schodowych,
– na korytarzach,
– przy wyjściach z pomieszczeń na zewnątrz.
2. w miejscach nienarażonych na uszkodzenia mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła (piece, grzejniki).
3. w obiektach wielokondygnacyjnych – w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli pozwalają na to istniejące warunki.

Dodatkowo przy rozmieszczaniu gaśnic muszą być spełnione następujące warunki:
1. odległość z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 m,
2. do gaśnic powinien być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 m.

Urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w odpowiedniej dokumentacji technicznej oraz instrukcjach obsługi. Przeglądy te powinny być przeprowadzane w okresach i w  sposób zgodny z instrukcją ustaloną przez producenta. Jednak z przepisów rozporządzenia  w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wynika że powinny być przeprowadzane przynajmniej raz w roku.