Bezpieczeństwo i higiena pracy

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy. Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jest zagwarantowane w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (art. 66) „Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (…). Zapisy konstytucyjne zostały rozszerzone w Kodeksie Pracy (KP). Zgodnie z art. 15 KP pracodawca zobowiązany jest  zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Dodatkowo, w art. 94 KP podkreślono obowiązek pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, jednocześnie wskazując konieczność prowadzenia systematycznych szkoleń pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Szczegółowe regulacje dotyczące bhp znajdują się w dziale X Kodeksu Pracy a także w aktach wykonawczych do KP.  

Można zatem stwierdzić, że pracodawca pełni kluczową rolę w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy ale także poprzez edukację pracowników w zakresie bhp. W wyniku takich działań pracownicy przestrzegając zasad bhp podczas wykonywania pracy ograniczają ryzyko wystąpienia wypadków i chorób zawodowych i parazawodowych.

W Ustawie Kodeks Pracy nie wskazano sztywnych zapisów jakie pracodawca musi spełnić aby zapewnić odpowiedni poziom bhp w zakładzie pracy. Podkreślono jedynie minimum do którego wszyscy pracodawcy muszą się zastosować. Górna granica (ulepszanie) poziomu bhp nie została wyznaczona. Jednak jak wiadomo, granice bhp w praktyce wytycza poziom techniki umożliwiający bezpieczną i higieniczną pracę jak również interes finansowy pracodawcy.

Niestety cena jaką trzeba zapłacić gdy zdarzy się wypadek jest często dużo wyższa niż koszt jaki trzeba ponieść aby zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W interesie pracodawcy jest przeciwdziałanie wypadkom w pracy ze względu na wysokie koszty związane ze zdarzeniem wypadkowym: absencja pracownika, koszt zatrudnienia i wyszkolenia nowego pracownika, wstrzymanie produkcji, uszkodzony sprzęt, odpowiedzialność cywilnoprawna względem pracownika oraz odpowiedzialność karna. Dlatego dbałość o odpowiedni poziom bhp w zakładzie pracy przynosi realne korzyści dla pracodawcy, tj. zmniejszenie nieobecności wypadkowych/ chorobowych, zwiększenie wydajności pracy, uniknięcie strat finansowych trudnych do przewidzenia.

Odpowiedzialność za dbałość o bhp dotyczy w takim samym stopniu pracodawcy jak i osób kierujących pracownikami (kierowników, brygadzistów, mistrzów, dyrektorów). Przepisy jednak rozróżniają zakres odpowiedzialności pracodawcy i osób kierujących pracownikami. Zgodnie z art. 207 KP,  pracodawcy, a nie osoby kierujące pracownikami są odpowiedzialni za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Natomiast zgodnie z art. 212 KP to osoba kierująca pracownikami jest obowiązana m.in. organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy/ chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy,  dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami. Oznacza to, że każdy kierownik powinien pilnować aby nie dopuścić do pracy pracownika bez aktualnych badań lekarskich oraz doglądać aby pracownicy stosowali przydzielone środki ochrony indywidualnej.

Głównym przepisem określającym odpowiedzialność za naruszenie zasad bhp jest art. 283 KP przewidujący karę grzywny od 1000 do 30000 PLN zarówno dla pracodawcy jak i osób kierujących pracownikami. Odpowiedzialność karną natomiast przewiduje art. 220 Kodeksu Karnego „Kto, będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Podmiotem przestępstwa z art. 220 KK jest osoba odpowiedzialna za przestrzeganie bhp, a więc może być nią nie tylko kierownik zakładu pracy, ale również każda inna osoba kierująca pracownikami (art. 212 KP.), a nawet osoby pełniące funkcje kontrolne i nadzorcze z zakresu bhp, nawet jeżeli nie pozostają w strukturze organizacyjnej zakładu pracy.

Na mocy przepisów pracodawcy są zobowiązani do informowania pracowników o zagrożeniach na stanowiskach pracy, instruowania i szkolenia pracowników w zakresie bhp. Warto zasięgać opinii pracowników w kwestii bezpieczeństwa i higieny. Pełny udział pracowników oznacza jednak coś więcej niż zasięganie ich opinii – to udział pracowników lub ich przedstawicieli w podejmowaniu decyzji.

Zatem w tworzeniu bezpiecznych i higienicznych warunków pracy powinni być zaangażowani wszyscy: pracodawcy, osoby nadzorujące pracę oraz pracownicy. Miejsca pracy w których widoczne jest aktywne uczestnictwo w podnoszenie poziomu bhp charakteryzują się niższym poziomem ryzyka zawodowego i mniejszą liczbą wypadków.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą. W ramach naszej działalności prowadzimy szkolenia bhp dla pracodawców, osób kierujących pracownikami i pracowników. Ponadto oferujemy stałą współpracę.